Te — Extraverted Thinking (Tư duy hướng ngoại)

Nếu Ti muốn biết hệ thống thật sự hoạt động như thế nào từ bên trong, Te muốn tổ chức thế giới bên ngoài sao cho hệ thống có thể vận hành hiệu quả nhất. Extraverted Thinking là quá trình đánh giá dựa nhiều vào thông tin, tiêu chuẩn và các mối quan hệ có thể kiểm chứng ở thế giới khách quan bên ngoài. Nó quan tâm đến kết quả, quy trình, trật tự, phương pháp, các chỉ số đo lường được (measurable outcomes) và việc chuyển hóa một mục tiêu thành chuỗi hành động cụ thể. Jung mô tả extraverted thinking là kiểu thinking được định hướng mạnh bởi đối tượng (object) và dữ liệu khách quan. Tiêu chuẩn phán đoán của nó được lấy từ những điều có thể được xác lập bên ngoài chủ thể: sự kiện thực tế, các nguyên tắc đã được công nhận, hệ thống hoặc ý tưởng đã được biểu hiện thành một framework khách quan.

Te thường muốn trả lời một nhóm câu hỏi rất cụ thể: • Mục tiêu cụ thể là gì? • Tiêu chuẩn thành công là gì và đo lường bằng cách nào? • Nguồn lực hiện có bao nhiêu? • Thứ tự ưu tiên và lộ trình thực hiện thế nào? • Phương pháp nào tiết kiệm thời gian và tài nguyên nhất? • Bằng cách nào ta biết được kế hoạch đang vận hành đúng hướng? Bởi vậy Te có xu hướng thích những thứ có thể đưa vào vận hành thực tế (operationalize). “Hãy cải thiện trải nghiệm người dùng” là mục tiêu mơ hồ; “Giảm thời gian hoàn thành bài test từ 15 phút xuống 10 phút mà không làm giảm tỷ lệ hoàn thành” là thứ Te có thể lập tức xây dựng quy trình giải quyết.

• Trong dự án nhóm: Người dùng Te tự nhiên chuyển cuộc thảo luận từ “Chúng ta muốn làm gì?” sang “Ai làm phần nào, deadline bao giờ và tiêu chí nghiệm thu là gì?”. • Trong học tập: Quan tâm đến cách chuyển kiến thức thành quy trình ứng dụng. • Trong kinh doanh: Chú ý đến phân bổ nguồn lực (allocation), năng suất, đối chuẩn (benchmark), quy trình và bằng chứng dữ liệu. • Trong tranh luận: Có xu hướng hỏi dữ kiện nào hỗ trợ cho luận điểm và luận điểm đó có đứng vững khi đối chiếu với thực tế hay không. Myers & Briggs Foundation mô tả Te là quá trình tìm kiếm logic và sự nhất quán trong thế giới bên ngoài, tổ chức môi trường để đạt mục tiêu. Trong MBTI, Te là dominant process của ESTJ và ENTJ.

Te trưởng thành có khả năng biến sự hỗn loạn thành trật tự và cấu trúc rõ ràng: • Nhìn một mục tiêu lớn rồi chia thành các cột mốc (milestones) khả thi. • Nhanh chóng nhận ra quy trình nào đang lãng phí thời gian và nguồn lực. • Thiết lập luật lệ minh bạch để tập thể phối hợp nhịp nhàng mà không phải giải quyết sự vụ từ đầu. Te khỏe mạnh không đồng nghĩa với độc đoán. Một người giỏi Te có thể rất linh hoạt nếu dữ liệu thực tế cho thấy kế hoạch cũ không còn hiệu quả. Tiêu chuẩn cuối cùng không phải “đây là cách của tôi”, mà là “đây là cách hiện đang giải quyết vấn đề tốt nhất theo tiêu chí ta có”.

Khi quá dựa vào Te, con người có xu hướng xem những thứ không đo lường được bằng số liệu như thể chúng không hề quan trọng: • Hiệu suất lấn át ý nghĩa con người. • Quy tắc cứng nhắc lấn át các trường hợp ngoại lệ chính đáng. • Kết quả ngắn hạn lấn át giá trị của cả quá trình. Tài liệu MBTI chính thống mô tả dominant Te khi bị phóng đại có thể trở nên lạnh lùng, quá duy lý và liên tục phê phán sự thiếu logic của người khác.

Có người rất quyết đoán nhưng không hề dùng Te. Có người dùng Te rất mạnh nhưng nói chuyện cực kỳ hòa nhã, nhẹ nhàng. Te là một phương thức tư duy hướng ra việc tổ chức đối tượng khách quan, không phải phong cách giao tiếp hay nấc thang quyền lực. Cả Te và Ti đều có thể là kỹ sư, nhà nghiên cứu, quản lý hay nghệ sĩ. Sự khác biệt nằm ở loại câu hỏi mà tâm trí tự nhiên hướng tới để tối ưu hóa.

1. C. G. Jung — Psychological Types, Chương X (Extraverted Thinking). 2. Myers & Briggs Foundation — The Processes of Type Dynamics (Extraverted Thinking).